Sommige websites hebben geen scrollbalk. Die is niet vergeten, maar bewust weggehaald door de ontwerper, omdat de pagina dan iets rustiger en breder oogt. Het lijkt een klein detail. Toch kan het voor een zakelijke site meer impact hebben dan ontwerper en opdrachtgever denken. En de kans is groot dat ze het zelf niet eens merken.
Een keuze van de ontwerper
Een standaard scrollbalk past zelden bij het kleurgebruik van een site en neemt ruimte in aan de rand van het scherm. Met een paar regels CSS is hij weg. Het is een verleidelijke stap.
Een opdrachtgever vraagt daar zelden om. Wie om een rustige, strakke site vraagt, bedoelt niet dat de scrollbalk moet verdwijnen. Die invulling komt van de ontwerper, en daarmee ook de verantwoordelijkheid om de afweging te maken. “Ik vind het mooier” is dan een smaak, geen onderbouwing.
Wat de bezoeker kwijtraakt
Een scrollbalk laat niet alleen zien hoe lang een pagina is en waar je je bevindt. Hij geeft ook houvast. Verdwijnt hij zonder dat er iets anders voor in de plaats komt, dan zie je minder goed of de pagina verder gaat. En wie de balk versleept om snel te scrollen, verliest die mogelijkheid. Voor wie geen scrollwiel of trackpad heeft, wordt de pagina zelfs lastig te bedienen.
Bovendien hebben browsers een standaard, en bezoekers verwachten dat een site ook zo werkt. Een site die daarvan afwijkt, voelt al snel alsof er iets niet klopt.
De blinde vlek van eigen gebruik
Het verraderlijke is dat je het probleem niet ervaart zolang je een site op je eigen manier gebruikt. Wie met een scrollwiel of trackpad scrolt, mist de balk niet. Zo lijkt een keuze goed uit te pakken, terwijl de mensen die hem beoordelen er zelf geen last van hebben.
Form over function
Bij een site waar de beleving voorop staat, zoals een portfolio, levert het weghalen van de scrollbalk iets op: een bredere pagina met minder ruis. Maar die winst in uiterlijk is klein, terwijl het verlies in gebruiksgemak groot kan zijn. Voor een site die moet informeren, overtuigen of klanten opleveren, weegt dat zwaar. Daar wil je dat bezoekers vinden wat ze zoeken en contact opnemen, niet dat ze eerst moeten uitzoeken hoe de pagina in elkaar zit.
Steve Krug vatte het samen in de titel van zijn bekende boek over webdesign: Don’t Make Me Think. Elke aarzeling over hoe de pagina werkt, gaat af van de aandacht voor de inhoud. Dan wint het uiterlijk van de functionaliteit. Form over function.
Vormgeven in plaats van weghalen
Wie de scrollbalk minder wil laten opvallen, hoeft hem niet weg te halen. Je kunt hem ook smaller maken of een andere kleur geven. Met JavaScript kon dat al langer, maar tegenwoordig volstaat in moderne browsers een eenvoudige CSS-regel. Een balk in een tint die bij de huisstijl past, hoeft niet te storen en werkt nog steeds zoals bezoekers gewend zijn.
Oog voor detail
Een verborgen scrollbalk lijkt een klein detail, maar hij laat zien wat er gebeurt als een ontwerpkeuze vooral vanuit eigen gebruik wordt gemaakt, en te weinig vanuit dat van een ander. Een goed ontwerp bestaat uit veel van zulke keuzes, en elk daarvan vraagt om een weloverwogen afweging. Juist bij een maatwerk website is er ruimte voor die aandacht.
De verborgen scrollbalk bespreekt Tref uitgebreider in een artikel op Frankwatching.